حسن حسن زاده آملى
443
هزار و يك كلمه (فارسى)
نيست . ما بعد از نقل اين عبارت گفتهايم كه : اگر چنانچه جناب بيضاوى را در تفسير انوار التنزيل هيچحرفى نبود مگر همين يك مطلب ، كافى بود در ارزش و گرانقدرى كتاب انوار التنزيل . مستحضر هستيد كه كتاب انوار التنزيل از كتب درسى حوزههاى علميهء قبلى بود ، لذا بر آن خيلى حواشى نوشته شده است ، مثلا جناب شيخ بهائى يكى از كسانى است كه بر آن حاشيه دارد . اين كثرت حاشيه دليل بر اين است كه كتاب درسى بوده است . ولى متأسفانه حالا خوانده نمىشود . ما يكى از توفيقاتى كه به حمد اللّه داشتيم ، به لطف الهى تمام مجمع البيان را از اول تا آخر به صورت درس در محضر جناب استادمان علّامه شعرانى خوانديم و توفيق خوبى براى ما بود . رؤيت خدا يكى ديگر از نظريات شيخ مفيد دربارهء رؤيت باريتعالى است . كه نظر به فرمايشات صدوق عليه الرحمه دارد . براى روشن شدن حقيقت ، عرايضى تقديم مىداريم . البته نه اينكه نعوذ باللّه بخواهيم يكى را بزرگ كنيم و ديگرى را كوچك . گاهى نظرهاى خاصى براى عالم پيش مىآيد . عالمى مثل جناب شيخ صدوق رضوان اللّه عليه كه حدود سيصد عنوان تأليفات دارد ، گاهى هم افكار خاصى برايش پيش مىآيد . دو سه تا از نظريات ايشان نارساست . يكى از آنها مسأله رؤيت است . جناب صدوق در كتاب توحيد راجع به اخبار رؤيت مىفرمايد : با اينكه احمد بن محمد بن عيسى و محمد بن احمد بن يحيى از علماى اماميه ، پيش از من در مسئله رؤيت جامع روايى دارند ، ولى براى اينكه مبادا در مسأله رؤيت الهيه پاى عوام بلغزد ، روايات رؤيت را نقل نمىكنم . ما از جناب صدوق سؤال مىكنيم : اگر بنا بود گفتنى نباشد ، خود ائمه نمىفرمودند : إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ ؛ « 1 » تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا
--> ( 1 ) - سوره فاطر ( 35 ) : 28 .